Zapraszamy Państwa do zapoznania się z sylwetkami artystycznymi bolesławieckich rzeźbiarek, których prace prezentowane są w galerii wystaw czasowych bolesławieckiego muzeum w ramach wystawy “Kobiecy wymiar rzeźby”, którą można oglądać do końca marca 2025 r. Poniżej prezentujemy pierwszą z artystek – Janinę Bany-Kozłowską – jedną z najbardziej znanych projektantek bolesławieckiej ceramiki. Ta wybitna artystka przez 45 lat kształtowała charakterystyczny dla miejscowej kamionki design, po mistrzowsku zespalając wielowiekową tradycję ze współcześnie obowiązującymi trendami w zakresie form i dekoracji. Jest autorką około 1600 form naczyń, które znalazły się w seryjnej produkcji Zakładów Ceramicznych „Bolesławiec” oraz firmowego logo.
Pierwsze elementy projektu opracowano w oparciu o dziedzictwo ceramiczne i architektoniczne bliskiego sercu autorki Bolesławca. “Stuk” (taką nazwę otrzymał projekt) przy użyciu tyflografii i aplikacji audiodeskrypcyjnej prezentuje charakterystyczną dla Bolesławca ceramikę stempelkową oraz zabytki architektury. Jako elementy pracy inżynierskiej powstały: miniatura ratusza, tyflograficzne plansze z herbem miasta i dwie z klasycznymi wzorami stempelkowymi oraz wazon i filiżanka z artystyczną interpretacją przedwojennej dekoracji, wykonane w technice druku 3D oraz mock-up aplikacji z audiodeskrypcją, prezentującą historię i ciekawostki związane z miastem. Siłą “Stuk” jest fakt, że jego efekty konsultowane były przez osoby słabowidzące.
Artystka ukończyła Liceum Sztuk Plastycznych w Szczecinie. W latach 1968-1973 studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Akademia Sztuk Pięknych im. E. Gepperta) we Wrocławiu w pracowniach doc. Haliny Olech, doc. Ireny Lipskiej-Zworskiej oraz doc. Rufina Kominka. Dyplom uzyskała w 1973 r. na Wydziale Projektowania Form Ceramiki i Szkła. W 1974 r. została zatrudniona na stanowisku projektanta w Bolesławieckich Zakładach Ceramicznych Przemysłu Terenowego (obecnie Zakłady Ceramiczne „Bolesławiec”). W latach 1987-2019 pełniła funkcję głównego projektanta. W pracy zawodowej kierowała się dewizą: „projektować trzeba bezczasowo, szukając rozwiązań optymalnych, które połączą urodę naczynia z jego funkcją”. Zaprojektowane przez nią naczynia są przykładem dostosowania tradycyjnej formy do wymogów nowoczesnego designu. Od 2019 r. artystka pracuje w Bolesławieckim Ośrodku Kultury – Międzynarodowym Centrum Ceramiki, gdzie prowadzi zajęcia ceramiczno-rzeźbiarskie dla dzieci, młodzieży i dorosłych. W 2020 r. objęła stanowisko komisarza Międzynarodowych Plenerów Ceramiczno – Rzeźbiarskich w Bolesławcu, którą pełni do dnia dzisiejszego.
Janina Bany-Kozłowska znana jest również z realizacji rzeźbiarsko ceramicznych. Jej prace cechuje doskonałe wyczucie proporcji i perfekcyjne wykorzystanie szerokiej palety szkliw wykonanych według jej własnych receptur. Wielokrotnie (w latach 1975-77, 1986-88, 1990, 1994, 1995, 1997, 1999, 2000) uczestniczyła w bolesławieckich Plenerach Ceramiczno-Rzeźbiarskich. Na koncie ma 10 wystaw indywidualnych, które odbyły się w Warszawie, Łodzi, Koszalinie, Jeleniej Górze i Bolesławcu na przestrzeni lat 1977-2015. Nie sposób wymienić wszystkich zbiorowych wystaw i targów, podczas których prezentowano jej twórczość. Wśród najważniejszych wspomnieć należy: „Prezentacje twórcze” (Muzeum Architektury we Wrocławiu, 1975), Biennale Ceramiki Polskiej (Wałbrzych, 1983, 1985, 1987), „Kamionka bolesławiecka” (BWA Poznań, 1984), „Polska ceramika współczesna” (IWP w Warszawie, 1990), „Made in Bolesławiec. Użyteczność i sztuka w kamionce zaklęte” (Muzeum Historii Katowic, 2004) oraz „Wiecznie młode – polski vintage” (IWP w Warszawie, Galeria „Design” Wrocław, Galeria „Arsenał Sztuki” w Kijowie, 2007). Uczestniczyła także w wielu wystawach poza granicami kraju: w Berlinie, Lipsku, Dreźnie, Pradze, Karlovych Varach, Budapeszcie, Sofii, Wiedniu, Poitiers, Nowym Jorku, Miami Beach, na Bornholmie, Vietri sul Mare, Rzymie, Anconie, Faenzie, Porsgrunn oraz Wiedniu.
Za swoją pracę zawodową, wkład w kreowanie i promowanie rodzimego wzornictwa została odznaczona Srebrnym Krzyżem Zasługi (1986) oraz Srebrnym Medalem “Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015). Jej zaangażowanie w promocję i rozwój lokalnej produkcji zostało docenione również w samym Bolesławcu. W 2014 roku otrzymała Nagrodę Honorową Prezydenta Miasta Bolesławiec za promocję miasta, a w roku 2015 – tytuł Honorowego Obywatela Miasta Bolesławiec. Jej nazwisko wraz z odciskiem dłoni umieszczono również w Alei Wielkich Ceramików Bolesławca znajdującej się przy Bolesławieckim Ośrodku Kultury – Międzynarodowym Centrum Ceramiki.
Więcej informacji o artystce znajdziecie Państwo na stronie internetowej Muzeum Ceramiki w cyklu Bolesławieckie środowisko artystyczne: https://muzeum.boleslawiec.pl/boleslawieckie-srodowisko-artystyczne-janina-bany-kozlowska/